Çocuklarda Tuvalet Eğitimi

Tuvalet alışkanlığı çocukların önemli gelişimsel dönemlerinden biri olup, çoğu anne babanın en çok zorlandığı süreçlerden biridir. “Çocuğum bezine yapıyor, tuvalete yapmak istemiyor” diye düşünüyorsanız; zamanı geldi mi gelmedi mi, erken mi yoksa geç mi kaldım diye merak ediyorsanız bu yazı sizin için.

Bebek ortalama 18 aylıkken kas kontrolünü sağlar; yani hem tutma hem bırakma becerisini kazanır. Ancak “18 aylık oldu, hadi başlayalım” demekle olmuyor. Burada hazırbulunuşluk dediğimiz bir süreç var: çocuğun hazır olup olmama hali. Her çocuğun hazırbulunuşluk süreci farklıdır; kimi 18, kimi 20, kimi 36. ayda hazır olur. Erken hazır olması çocuğu daha zeki, geç olması daha az zeki yapmaz. Lütfen “şımarıyor, inadından yapmıyor” diyerek hem kendinizi hem çocuğu strese sokmayın.

Peki hazır olduğunu nasıl anlarız? Çocuk bize işaret verir: (1) İdrarını ve kakasını uzun süre tutabiliyorsa — sabah bezini açtığınızda kurulukla karşılaşıyorsanız, (2) Tuvaletlerini hep aynı yerlere yapıyor, saklanarak yaptığını belli ediyorsa, (3) Kendisi bezini çıkarmaya çalışıyorsa, tuvalet alışkanlığına hazır diyebiliriz.

Sonraki süreçte bütçenize uygun bir lazımlık alın ve kendi tuvaletinizin yanına yerleştirin. Siz tuvalete girerken çocuğunuz da lazımlığına otursun, ne yaptığınızı görsün. Yanına sevdiği oyuncakları koyabilir, oyuncağıyla prova yaptırabilirsiniz. Süreci mümkün olduğunca eğlenceli kılın.

Çocuğunuzla konuşarak bezi artık kullanmayın; bezi bırakmak başta altına yapmayı da beraberinde getirir. Su alımına dikkat edip çiş saatlerini yaklaşık hesaplayarak o saatlerde birlikte tuvalete gidebilirsiniz. Dışarıda gerekirse bez kullanılabilir ama evde geri dönmüyoruz.

Gece kazalarını azaltmak için yatmadan önce sıvı alımını azaltın, tuvalete götürün, gerekirse gece 2 saatte bir uyandırarak götürün. Kakasını kolay yapması için posalı gıdaları tercih edin. “Hadi çabuk yap” diyerek çocuğu strese sokmayın; kakayı bırakmak çocuk için çişe göre daha zor olabilir, anlayışla karşılayın.

Zor bir süreç; sürekli çarşaf, iç çamaşırı yıkayabilirsiniz ama dayanın — her işin başı sakinlikten geçiyor. Çocuk bir anda her şeyi öğrenmez. Ortalama 15 gün içinde alışkanlık kazanır. Tek başına tuvalete gidip işini yaptığında, sifonu çekip hijyenini sağladığında ve kıyafetini giydiğinde bu alışkanlığı kazandığını söyleyebiliriz. Tam oturması 5-6 yaşına kadar sürebilir. Unutmayın: istikrar ve sakinlik en başta gelir.