BDT yani “Bilişsel Davranışçı Terapi”; düşünceler, duygular ve davranışlar üzerine çalışır. Bunu mümkün olduğunca yalın bir örnekle anlatayım.
Çevrenizde çok şiddetli, patlamaya benzer bir ses duydunuz. İlk hissettiğiniz büyük ihtimalle korku ve endişe olur; “Kaza mı oldu, bomba mı patladı?” gibi düşünceler belirir. Sonra bakıyorsunuz ki sadece bir dükkânın tabelası düşmüş. Bir anda korku ve endişe yok olur. Düşünceniz (“bomba patladı”) değişip (“tabela düştü”) olunca, duygunuz da otomatik olarak değişti.
Bir başka örnek: Sevgilinizi aradınız, açmadı; tekrar aradınız, yine açmadı. “Başına bir şey geldi, beni umursamıyor, beni aldatıyor” gibi düşünceler belirebilir. Bu düşüncelerle birlikte duygunuz değişir; tepki olarak sert bir mesaj, defalarca arama gibi davranışlarda bulunabilirsiniz. Sonra sevgiliniz arar, telefonu arabada unuttuğunu söyler — öfke, endişe ve korku otomatik olarak değişir. Düşünce, duygu ve davranış döngüsü işte böyledir.
Peki BDT ne yapar? Düşünceleri değiştirerek duygu ve davranışları farklılaştırır. Araştırmalar, gün içinde zihnimizden ortalama 6000 düşünce geçtiğini ve bunların yaklaşık yarısının olumsuz olduğunu söyler. Olumsuz düşüncelere anlam yüklediğinizde istemediğiniz duygu ve davranışların içinde bulabilirsiniz kendinizi.
BDT “olumlu düşünmek” değildir; sağlıklı ve sağlıksız düşünceleri ayırt ederek sağlıksız olanlara anlam yüklememeyi öğretir. Düşünceler, arkada açık bırakılmış bir radyo gibi sürekli çalar; BDT ile onu nasıl kısacağınızı ve kontrol edeceğinizi öğrenirsiniz.
Albert Schweitzer, “Gelmiş geçmiş en iyi keşif, insanın düşünce biçimini değiştirerek yaşamını değiştirmesidir,” der. Düşüncelerimiz hayatımızda sandığımızdan çok daha büyük bir yer kaplar. Düşüncenizi değiştirdiğinizde duygunuzun ve davranışınızın da otomatik olarak değiştiğini ve kontrolün sizde olduğunu göreceksiniz.